Ouderkerk aan de IJssel | “Leefgemeenschap met aandacht voor elkaar”

Op de dijk fietsen twee jongetjes, ze stoppen voor een vrachtwagen die in tegengestelde richting wil passeren. Links van de dijk stroomt de Hollandsche IJssel, rechts ligt een groot terrein met boerenschuren en een monumentaal huis. Vogeltjes fluiten, de wind ruist door het hoge gras. Nu ligt IJsseldijk Noord 123 er nog verlaten bij – maar op deze idyllische plek in Ouderkerk aan de IJssel, midden in het groene hart, komt een leefgemeenschap met 26 appartementen, 5 woningen en een kinderopvang.

Van droom naar realisatie

Een van de initiatiefneemsters is Agatha Heikoop, geen onbekende in de omgeving. Ze heeft veel meegemaakt; toch staat ze positief in het leven en haalt ze steun uit haar geloof. Een paar jaar geleden vragen twee vriendinnen uit Rotterdam aan Agatha of ze wil meewerken en -bidden voor de oprichting van een leefhuis voor jonge meiden met suïcidale gedachten. Dat wil Agatha wel. Na een tijd gebeurt er iets bijzonders. “Ik kreeg een droom: aan een oud schooltafeltje was ik papieren aan het ondertekenen”, vertelt Agatha. “Een man liep op mij af, ik herkende een boer bij wie ik regelmatig bedrijfsmatig op bezoek kwam. Hij zei: ‘Kom eens praten.’ Toen ik wakker werd, besloot ik hem op te bellen.” Wat blijkt: de betreffende boer, Gerrit Vonk, wil zijn boerderij aan IJsseldijk Noord 123 – Den Dikken Boom – verkopen en er een leefgemeenschap starten. Hij zoekt mensen die dit willen oppakken. Voor Agatha hét teken dat ze hiermee verder moet. Via Gerrit Vonk komt ze in contact met ontwikkelaar Verstoep, die het project bouwkundig gaat realiseren. En zo gaat het balletje langzaam rollen.

“In onze samenleving dóen we van alles. Maar zíjn we er echt voor anderen? Dat is waar de leefgemeenschap om gaat”

Damborden en steunkousen

Inmiddels is de focus verlegd: van een leefhuis voor meiden met een suïcidewens, naar een leefgemeenschap waar aandacht voor elkaar en langer zelfstandig wonen centraal staat. Een mix van jong en oud, met of zonder beperking, gezinnen en alleenstaanden. Met een beheerder die zorgdraagt voor continuïteit, veiligheid en ondersteuning. De bewoners zijn zelfredzaam, maar kijken naar elkaar om; intensievere zorg kan ambulant plaatsvinden. Op het terrein komt ook een kinderdagverblijf. De locatie leent zich geweldig voor dit concept: Den Dikken Boom ligt afgelegen en toch vlak bij het dorp, is omgeven door groen en heeft een wandelpad de polder in. De bestaande gebouwen ondergaan een metamorfose. In de karakteristiek schuur komen tien appartementen met een gemeenschappelijke ruimte, de kern van de leefgemeenschap. 

Daarachter komen vijf eengezinswoningen, in de koeienstal appartementen en studio’s en in het monumentale huis aan de dijk komen nog eens vijf appartementen, waarvan één is bestemd voor Agatha. De plannen vragen om een serieuze financiering. Los van Agatha raakt Peter van den Dool, partner bij Samen Investeren, betrokken – de twee Rotterdamse vrouwen die Agatha benaderden, zijn zijn zussen. Ook hij draagt de toekomstige leefgemeenschap een warm hart toe. “In onze samenleving dóen we van alles. Maar zíjn we er echt voor anderen? Dat is waar de leefgemeenschap om gaat”, aldus Peter. “Bij elkaar naar binnen lopen, naar het ziekenhuis rijden met iemand, een potje dammen met die autistische jongen, de bejaarde buurvrouw helpen met haar iPad. Zo bestrijden we eenzaamheid.”

Samen sterker

Den Dikken Boom wordt ontwikkeld door Arjan Verstoep, bouwkundig adviseur en ontwikkelaar in Schoonhoven. Arjan is, zoals hij zelf zegt, ‘getraind om oplossingen te zoeken’. “Ik ben altijd enthousiast, ik zie altijd mogelijkheden. We leven in een tijd die draait om het individu, maar ik zie het als opdracht om mensen aan elkaar te verbinden. Je leeft niet alleen voor jezelf.” Wat dat betreft is hij blij met Samen Investeren. “Samen sta je sterker. Ik leer van hoe zij mensen met elkaar verbinden, het kapitaal van verschillende mensen bij elkaar leggen en daarmee iets doen. Als ik het plan in m’n eentje ontwikkeld had, dan zou ik meer woningen verkopen; nu gaan we ook een deel verhuren, in de sociale huur. Daar is veel behoefte aan.” Peter: “We verkopen een deel om het financieel haalbaar te maken. Het andere deel wordt sociale huur, zodat het toegankelijk is voor iedereen. Natuurlijk willen we een zeker rendement maken. Maar dat staat niet voorop; het gaat om de impact. Dat merk ik ook bij Arjan. Met geld kunnen we goede dingen doen, op een verantwoorde manier. Het wordt steeds moeilijker om met banken te werken. In dit project kunnen investeerders 3, misschien wel 4 procent rente krijgen. Door dingen te verbinden, ontstaan toekomstbestendige modellen.”

Wachten

Wanneer Den Dikken Boom wordt opgeleverd, is nog niet duidelijk. De betrokkenen hebben namelijk te maken met processen bij de gemeente. Regelgeving over bijvoorbeeld parkeren, waterberging, duurzaamheid en monumentenzorg vertraagt de boel behoorlijk. Bart Bijlsma werkte jarenlang als beleidsmedewerker in de ouderenzorg; nu focust hij zich op projectondersteuning en herontwikkeling vanuit zijn concept Wonen met Meer. Zodra er nieuwe beleidsnotities komen vanuit de provincie, past hij het plan daarop aan. “Vaak heb ik aanknopingspunten, en later blijken ze er toch een andere visie op na te houden”, aldus Bart. “Of het beleid is veranderd, of er is een andere coalitie. Het kan een stroperig proces zijn.”

“We leven in een tijd die draait om het individu, maar ik zie het als opdracht om mensen aan elkaar te verbinden. Je leeft niet alleen voor jezelf.”

Zo mag je muren niet meer isoleren zonder onderzoek van een ecoloog, want er kunnen vleermuizen in de spouw zitten. Zo’n onderzoek kost duizenden euro’s. Bart: “De middenweg is een beetje zoek nu. Omdat het zo lang duurt, sla je het enthousiasme eruit. En het kost alleen maar geld. Dan moet je echt een partner als Samen Investeren hebben.” Linksom of rechtsom Hoe demotiverend de trage besluitvorming ook is, de betrokkenen blijven moed houden. “Als het niet linksom gaat, proberen we het rechtsom, of eroverheen of eronderdoor”, aldus ontwikkelaar Arjan. “We kunnen niet toveren, maar dit gaat er gewoon komen.” Dat het langer duurt, hoe¡ geen nadeel te zijn. “In de tussentijd hebben we er zes extra appartementjes bij bedacht en er is een kinderopvang bij gekomen. In die zin maak ik me nooit zo’n zorgen als iets langer duurt.” Vooralsnog is iedereen erbij gebaat dat de droom van Den Dikken Boom uiteindelijk werkelijkheid wordt.

Dit artikel is in 2023 verschenen in ons Magazine SAMEN